Wednesday, August 17, 2022
Home Gudaha Kanna Siib Kanna Saar – Maalintii Xurriyadda Jamhuuriyadda Soomaaliya

Kanna Siib Kanna Saar – Maalintii Xurriyadda Jamhuuriyadda Soomaaliya

Jamhuriyadda

Dadka Soomaaliyeed ayaa meel kasta ay joogaan u dabbaaldegaya 62- guuradii 1da Luulyo 1960; maalintaas oo gobollada Waqooyi iyo Koonfur ay midoobeen, kana kala xuroobayn guumaysigii Ingiriiska (Great Britain) iyo Talyaniga. Tan iyo Jimcihii Jalmhuuriyadda Soomaaliya ay dhalatay (1960), waa markii sagaalaad oo dabaaldegga 1da Luulyo ku soo beegmayo maalin Jimca ah.

Dadka ka sheekeeya sooyaalka Soomaaliyeed ayaa taariikhda guumaysi-diidka Soomaalida ka soo billaaba 1528, kolkaas oo Imaam Axmed Garaad Ibraahim, Axmed Gurey uu la dagaalay gumaysiga Itoobbiya. Haseyeeshee, xurriyada loo dabbaaldagayo ayaa ka dhalatay dhaqdhaqaaqyadii bilowday dagaalkii labaad ka dib.

Waayahaan dambe, maalinta xurriyada waxaa lagu suntaa sawirka wadajirka dadka iyo dalka iyadoo ay gobollada qaarkood sida kuwa waqooyin ku tallamayaan gooni isutaag. Lixdan iyo labadii sanadood ee uu dalka xurta ahaa Soomaaliya waxaa soo maray mashaakil badan oo inta badan ka dhashay maarayn-xumada nidaamka siyaasadda dalka.

Kacdoonkii shacabka Muqdisho (1991) oo uu dadweynuhu sida geesinimada leh uga dhiidhiyeen nidaamkii kalitalisnimada dabadii dalka ma helin xasillooni siyaasadeed. Balse, waxaan dood ka taagnayn in kacdoonka uu ka dhashay seddax shey oo muujinaya astaan rajo: (b) In xuriyatul qawl dib loo helay – dhaleecayn bareer ah oo loo jeedin karo hoggaanka talada haya;  (t) In dimuqraadiyad liciif ah ay hirgashay – kol haddii awoodaha layskugu wareejinayo si nabad ah; iyo (j) In Dastuurkii dalka dib loo qorayo iyadoo inta badan ay talo ku leeyihiin haba yaraatee.

Markii ugu horraysay taariikhda Soomaaliya ayaa May 15, 2022 waxaa dalka ka dhacday doorashadii seddexaad taniyo markii dowladdii dhexe ay burburtay, taasoo mar labaad lagu doortay madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo hore xilka u soo qabtay (2012 – 2017). 

Dib u doorashadu waxay astaan u tahay in dalku hiigsanayo xasillooni siyaasadeed, inkastoo 62dii sanadood ee la soo dhaafay dalku uu ku jiray kufoo-dhac. Dalku waa xur, haddana waxaa muuqata inuu ku jiro gacan dowlado shisheeye, iyadoo loogu talinayo gerger dhaqaale, xasilloonidarro siyaasadeed iyo mid amni.

Si kastaba ha ahaatee, ummadda Soomaaliyeed waxaa u xaqiiqowday in xornimo aan lagu hanan karin oggolaasho ku hoos noolaasho dulli gumaysi, qaybsanaan, iyo isxaqiraad. Hal shay oo istaahila in la xuso maalinta xurnimada ayaa ah, si kastoo Soomaalida looga horistaago inay doortaan cidda ku matalaysa siyaasadda, haddana wadaniyiintu kama quusan doonaan himilada dimuqraadiyadda.

Sarreeyow ma nusqaamow
an siduu yahay eego e
kaana siib kanna saar

Abdullahi Sultan Timacadde

Maqaalka waxaa laga yaabaa inuusan u qorneyn qaabkiisii ugu dambeyay oo waa la cusbooneysiin karaa ama dib loo eegi karaa mustaqbalka. Masawirka: Internetka ayaa laga soo amaahsaday.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Most Popular

Maamulka Muuse Biixi Ma Ku Cibradqaadan la’ yahay Koonfurta?

Jamhuriyadda Bannaanbaxya nabdoonaa oo ay madaxda mucaaradka Somaliland ku dhawaaqeen si xisbiga talada haya “Kulmiye” uu u qabto...

Maxuu Al-Shabaab u Doortay Waqtigan inuu Isku Fidiyo Itoobbiya?

Jamhuriyadda Duullaankii Al Shabaab ku qaaday bisha  July 2022 Itoobbiya, cawaaqibteeda waxay caadka ka qaadday in cadaawadii soo...

Ansixinta Dhakhsaha ah ee Xukuumadda Waxay Burburisay Buuqi Gacan Ku Rimiska ahaa

Jamhuriyadda Golaha Shacabka ee Baarlamaanka 11aad ee Soomaaliya oo uu shir-guddoomiyey Guddoomiye Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Sheekh Aadan Madoobe) ayaa Axad August...

Istiraatiijad Abiy Axmed oo ku Wajahan Soomaaliya – Lafa Geri Iyagaa Laysku Jabshaa 

Jamhuriyadda Waxaa dhawaannahan soo ifbaxay daldoollada siyaasadaha gudaha iyo tan dibadda ee dowladda madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, waxaase...

Recent Comments